Welcome to EverybodyWiki ! Nuvola apps kgpg.png Sign in or create an account to improve, watchlist or create an article like a company page or a bio (yours ?)...

Hondenzwemming (Sint-Baafs-Vijve)

Uit EverybodyWiki Bios & Wiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen


De Hondenzwemming; een unieke loop- en zwemwedstrijd voor honden in Sint-Baafs-Vijve. Deze wedstrijd houdt in dat honden een kort stukje lopen over een weide, in de Oude Leie springen en zo snel mogelijk zwemmen naar de overkant. Het evenement vindt plaats op de tweede zondag van oktober aan de oevers van de Oude Leie of de Oude Leiearm.

De Hondenzwemming begon rond 1850 heel kleinschalig als enig in zijn soort maar groeit uit tot een tot in andere Vlaamse provincies gekend evenement en volksfeest. Sinds januari 2018 is de Hondenzwemming erkend als Vlaams immaterieel cultureel erfgoed.

Geschiedenis[bewerken]

Ontstaan van de Hondenzwemming[bewerken]

De Hondenzwemming ontstaat bij de boeren doordat deze aan beide kanten van de Leie aan landbouw en veeteelt doen. Hierdoor maakt de boer dagelijks, al dan niet met dieren, de overzet naar de overkant van de Leie per boot. Tijdens het varen naar de overkant zwemmen de honden mee met de boot. In de avond bij terugkeer zwemmen de honden om het snelst terug naar huis waar hun hondenmaal op hen wacht. Dit is de start van het ontstaan van de Hondenzwemming. Deze gewoonte is in 1850 voor de eerste keer geïntroduceerd als wedstrijd tussen ‘rivaliserende’ boerenbonden.

1848 of 1850?[bewerken]

[[File:Affiche - 1948.jpg|thumb|Affiche van de kermisfeesten in 1948 in Sint - Baafs - Het is niet helemaal duidelijk of de Hondenzwemming is ontstaan in 1850 of in 1848. Een affiche uit 1948 doet enige twijfel oplaaien aangezien daarop vermeld staat dat op dat jaar de honderdste editie plaatsvindt. Doordat er geen tot weinig diepgaander onderzoek gebeurde en er weinig tot geen documenten voorhanden zijn van voor 1948, neemt het feestcomité van Sint-Baafs-Vijve; nu de Sint – Bavovrienden, 1850 als startjaar.

Kermis[bewerken]

In 1948 zijn er nog twee kermisweekends in Sint-Baafs-Vijve; de eerste en de tweede zondag van oktober. Het eerste weekend van de kermis bestaat o.a. uit een voetbalwedstrijd, een wandelconcert van de plaatselijke harmonie Sint-Cecilia, een duivenvlucht naar Moeskroen (zie Duivensport), de valiezenkoers voor de herbergiers, de koers voor alle nieuwelingen onder de twintig jaar én de Grote Prijs Boudewijn Devos. Op dat moment is het eerste kermisweekend het belangrijkste, het weekend met de Hondenzwemming wordt eigenlijk beschouwd als de nakermis. Twee jaar later, in 1950, verdwijnt de Grote Prijs Boudewijn Devos van het kermisprogramma en wordt deze vervangen door een andere wielerwedstrijd nl. de Velokoers voor Nieuwelingen.

Eerste kermisweekend[bewerken]

De Grote Prijs Boudewijn Devos – wielerwedstrijd

Boudewijn Devos (°30/09/1929 - †12/10/2017) is een wielrenner afkomstig uit Sint-Baafs-Vijve, die zowel lokaal als nationaal succes heeft gedurende 1949 - 1957. Hieronder een kort overzicht van zijn belangrijkste resultaten:

  • In 1949 wint hij bij de amateurwielerwedstrijd de Omloop der Vlaamse Gewesten.
  • In 1950 is hij tweede in het Nationaal Kampioenschap der Militairen op de weg.
  • In 1951 is hij tweede in Circuit des régions frontaliières in Moeskroen.
  • In 1951 is hij kampioen bij het nationaal kampioenschap op weg voor de onafhankelijken.
  • In 1954 is hij derde bij de wedstrijd Kuurne-Brussel-Kuurne.
  • In 1955 wint hij le Circuit des régions frontalières in Moeskroen.
  • In 1956 eindigt hij als derde in een wielerwedstrijd (waarvan naam niet gekend) in Deinze.

In 1957 beëindigt hij zijn wielercarrière.

Tweede kermisweekend[bewerken]

De Hondenzwemming In de jaren ’50 wint de tweede zondag kermis met de Hondenzwemming aan belang ten opzichte van de eerste kermiszondag. De duivenvlucht, velokoers en het wandelconcert van harmonie Sint-Cecilia vinden nog plaats maar de focus komt meer en meer te liggen op de Hondenzwemming.

Evolutie Hondenzwemming[bewerken]

1948[bewerken]

In 1948 bestaat de Hondenzwemming uit 2000 frank prijzen. De prijzenverdeling betreft 150, 125, 75 en 50 frank. Deelnemers schrijven zich in in het gemeentehuis. De prijzen voor de Hondenzwemming stijgen in 1950 tot 2500 frank. Aan de wedstrijden verandert er niets.

In de periode van 1948 - 1950 werd het programma nog officieel goedgekeurd door het gemeentebestuur van Sint – Baafs – Vijve. Deze goedkeuring dient vandaag niet meer te gebeuren, het feestcomité dient wel toestemming te vragen maar kan het programma nu vrij kiezen.

1953[bewerken]

In 1953 is het tarief voor de prijzen van de Hondenzwemming al verdubbeld naar 5000 frank. De organisatie schenkt zelfs 500 frank aan de gemeente die met het grootste aantal honden deelneemt, met uitzondering van de eigen gemeente.

1954[bewerken]

De organisatie probeert verbeteringen aan te brengen en test of het een mogelijkheid is om de honden in hokken te laten verblijven om zo onnodig tijdverlies te voorkomen. Dit vooral bij het starten van de herkansingen zodat honden niet ‘wegvluchten’ of ontsnappen.

1960[bewerken]

In de jaren ’60 kent de Hondenzwemming een dipje. De bezoekers blijven weg en ook het deelnemersaantal verkleint.

1967[bewerken]

Voor de 117de editie brengt het feestcomité vernieuwing in het evenement. Vanuit het gemeentehuis zal het vanaf nu op toekomstige edities pluchen hondjes regenen vanuit het gemeentehuis. Op een aantal hondjes hangt er een nummer waar een prijs aan verbonden is.

1986[bewerken]

In 1986 is de Hondenzwemming een evenement dat 4000 toeschouwers telt. Een groot aantal als in dat jaar Sint-Baafs-Vijve, Wielsbeke en Ooigem samen slechts 8257 inwoners telt.

2007[bewerken]

De organisatie splitst de finale op waardoor de kleine honden niet langer moeten deelnemen aan de grote finale. Dit is het spijtige gevolg van het omkomen van een kleinere hond in de finale met grotere honden in 2006. Sindsdien zet de organisatie duikers in om de veiligheid van de honden te garanderen.

2009[bewerken]

Het bezoekersaantal blijft groeien en stijgt naar 5000 bezoekers.

2010[bewerken]

In 2010 mag Sint – Baafs – Vijve voor 6 maande de naam ‘Dorp in de kijker’ dragen, uitgevaardigd door VZW Toerisme Leiestreek. De hoofdreden hiervan: de 160ste editie van de Hondenzwemming. In tegenstelling tot de eerste wedstrijden in 1850 mogen nu alle honden deelnemen. Bij de start van dit – eerst kleinschalige – evenement onder de boeren mogen enkel de honden van de boeren deelnemen en is hierdoor het bezoekersaantal zeer beperkt. Er kan nu gesproken worden van een volksfeest en een traditie waaraan generaties van families al jarenlang deelnemen, maar dat ook de nodige interesse opwekt van deelnemers buiten de gemeente.

2013 – 2014[bewerken]

Sinds 2008 brengt de Inventaris Vlaanderen voor Immaterieel Cultureel Erfgoed het immaterieel erfgoed op de kaart dat door de Vlaamse Overheid als bovenlokaal belangrijk wordt geacht. De Inventaris geeft o.a. informatie over de betrokken erfgoedgemeenschappen, informatie over maatregelen en experten die ondersteuning verlenen bij het omgaan met erfgoed. In 2013 gaat het Feestcomité de Sint – Bavovrienden op zoek naar instanties die hen kunnen helpen met de aanvraag tot erkenning van de Hondenzwemming als Vlaams Cultureel Immaterieel Erfgoed. Samen met het CAG (= Centrum voor Agrarische Geschiedenis) en het Sportimonium starten ze een dossier op. In 2014 treedt de nieuwe Vlaamse minister van Cultuur; Sven Gatz aan. Vanuit de werkgroep ‘Erkenning Hondenzwemming’ wordt de nieuwe minister aangeschreven. Met een open brief omtrent het dossier betreffende vraag naar erkenning van de Hondenzwemming als Vlaams Immaterieel Cultureel Erfgoed wordt de minister uitgenodigd om met het evenement bij te wonen. Mede hierdoor krijgt het evenement een grote aandacht vanuit de media.

2016 – 2017[bewerken]

In 2016 start de Hondenzwemmingsraad op. In deze raad hebben onder andere vrijwilligers, bezoekers, dierenartsen, foorkramers, bewoners, gemeentewerkers, hondenliefhebbers, leerkrachten plaats. Dit met doel een uitgebreid publiek aan te trekken en verschillende visies te kunnen bundelen i.v.m. de huidige en toekomstige evenementen van de Hondenzwemming. In 2017 is er veel persbelangstelling voor de Hondenzwemming. Dit door de overhandiging van het eerste Hondenzwemming-vloermatje aan minister-president Geert_Bourgeois in mei. Er is een uitgebreide reportage op de radio- zender Radio 2 over de erkenningsaanvraag. En naar aanleiding van de 167ste Hondenzwemming komt Focus-WTV op bezoek tijdens het evenement. De jeugd van de gemeente Sint – Baafs – Vijve wordt onder andere door middel van een tekenwedstrijd omtrent de Hondezwemming betrokken bij het evenement. Hiermee wil de VZW de Sint –Bavovrienden de bekendheid van het evenement vergroten én mensen sensibiliseren.

2018[bewerken]

Sinds januari 2018 erkent de Vlaamse minister van Cultuur de Hondenzwemming als Vlaams Immaterieel Cultureel Erfgoed en behoort het evenement tot een van de tradities in Vlaanderen met bovenlokaal belang.

Verloop van de Hondenzwemming – Vroeger en nu[bewerken]

De start van de Hondenzwemming gebeurt met de eerste stap en dat is de inschrijving. Tijdens de inschrijving worden de honden gemeten aan de hand van de maatstaven die al sinds 1850 worden gehanteerd. De grootte bepaalt in welke categorie de hond terechtkomt. Er zijn 3 categorieën

  • Kleine honden
  • Middelmatige honden
  • Grote honden

De Hondenzwemming bestaat uit 5 wedstrijden; de eerste 3 zijn per categorie;

  1. Wedstrijd van de kleine honden
  2. Wedstrijd van de middelmatige honden
  3. Wedstrijd van de grote honden
  4. Handicap voor de verliezers: hoe kleiner de honden hoe minder ver de hond moet rennen
  5. De wedstrijd tussen de winnaars van elke koers: zowel groot als klein.

De kleine honden zwemmen 25 m, de middelmatige 75 m en de grote 125 m.

In dit kader ter illustratie een voorbeeld van de prijzenverdeling in 1949.

Plaats Categorie 1949 1950
1 Klein 150 frank 200 frank
1 Middelgroot 150 frank 200 frank
1 Groot 150 frank 200 frank
1 Verliezer finale 150 frank 200 frank
2 Klein 125 frank 150 frank
2 Middelgroot 125 frank 150 frank
2 Groot 125 frank 150 frank
2 Verliezer finale 125 frank 150 frank
3 Klein 75 frank 100 frank
3 Middelgroot 75 frank 100 frank
3 Groot 75 frank 100 frank
3 Verliezer finale 75 frank 100 frank
4 Klein 50 frank 50 frank
4 Middelgroot 50 frank 50 frank
4 Groot 50 frank 50 frank
4 Verliezer finale 50 frank 50 frank
Winnaars beker Zelfde prijzen + winnaar krijgt de palm (=de beker)

Na het meten en indelen van de categorieën krijgen de baasjes 2 polsbandjes. Hiermee krijgen ze met 2 personen de toegang tot het wedstrijddomein. Vervolgens worden de honden per categorie opgesplitst en gaan ze met een van hun baasjes met een van de 2 overzetbootjes naar de overkant van de Leie. Het andere baasje blijft aan de zijde van de aankomst zodat zij/ hij met allerlei middelen; zoals gebaren, geluiden, voorwerpen de aandacht van de hond kan trekken. Eens alle honden en baasjes per deelnemende categorie klaar staan volgt het startsein met de neergaande vlag en de toeter en mag het baasje aan de overkant haar/zijn hond aanmoedigen om zo snel mogelijk naar de Leie te lopen en zo snel mogelijk naar haar/hem toe te zwemmen. Na de voorrondes vinden er nog herkansingen en finales plaats. Bij de finales is er een ‘handicap’ volgens grootte van de hond. Hoe kleiner de hond is, hoe minder hij moet rennen. De eerste 3 honden per categorie krijgen hoofdprijzen en dit zijn, in tegenstelling tot 1948 – 1950, geen geldprijzen meer maar prijzen in natura zoals hondenbrokken. Ook andere deelnemende en niet winnende honden krijgen een prijs: een geschenkpakket hondenvoeding en een aandenken aan de Hondenzwemming.

Evolutie organisatie Hondenzwemming[bewerken]

De eerste hondenzwemmingen zijn nog heel kleinschalig en ontstaan in de boerenmiddens; georganiseerd door particulieren maar vooral met name door de boeren. Van 1950 tot 1970 ontstaat het Komitee Vreugd Na Arbeid die het evenement op zich neemt. In 1980 smelt het komitee samen met het sportkomitee Sint – Bavovrienden waardoor de vereniging uitbreidt, het bestuur ervan verandert en de organisatie de naam Komitee Vreugd Na Arbeid – Sint Bavovrienden krijgt. Nu heeft de organisatie de naam: VZW Sint – Bavovrienden. Sinds 2015 organiseert zij de Hondenzwemming. In 2017 bestaat de VZW uit 15 leden.

Vlaams Immaterieel Cultureel Erfgoed[bewerken]

Immaterieel Cultureel Erfgoed is niet tastbaar. Immaterieel Cultureel Erfgoed omvat onder gewoontes, gebruiken, tradities, praktijken en kennis. Wanneer een groep of gemeenschap van mensen bepaalde kennis en/of handelingen belangrijk vindt om door te geven aan volgende generaties (m.a.w. te borgen), valt dit onder Immaterieel Cultureel Erfgoed. Sinds 2008 wordt het Vlaams Immaterieel Cultureel Erfgoed in kaart gebracht door de Inventaris Vlaanderen voor Immaterieel Cultureel Erfgoed. In 2010 wordt door de minister van Cultuur Joke Schauvliege een toekomstvisie op het Vlaams Beleid voor Immaterieel Cultureel Erfgoed (= ICE) geïntroduceerd. Dit is een visienota die de grote lijnen uitzet voor een nieuw beleid, rekening houdend met de UNSECO – Conventie.

Het Immaterieel erfgoedbeleid krijgt 4 werkpunten:

  1. De borg van het immaterieel erfgoed
  2. De uitbouw van een netwerk van expertise
  3. De uitbouw van een platform omtrent immaterieel erfgoed (www.immaterieelerfgoed.be)
  4. Internationale samenwerking en beleid

Partners in vraag naar erkenning van Vlaams Immaterieel Cultureel Erfgoed[bewerken]

Centrum Agrarische Geschiedenis (CAG)[bewerken]

Functie[bewerken]

Het CAG speelt een belangrijke rol in het dossier van de aanvraag naar erkenning van de Hondenzwemming als Cultureel Immaterieel Erfgoed. Het CAG bestudeert het agrarisch erfgoed in Vlaanderen, met betrekking tot de geschiedenis en het erfgoed van landbouw, platteland en voeding vanaf 1750 tot op heden. Het CAG brengt het Immaterieel Cultureel Erfgoed van landbouw, platteland en voeding meer onder de aandacht en stimuleert de borging ervan. Het CAG adviseert en ondersteunt de betrokken erfgoedgemeenschappen om dit niet-tastbaar erfgoed te herkennen, te benoemen en door te geven. Het CAG is ook een actieve speler in het verspreiden van mondelinge geschiedenis van erfgoed- en gemeenschappen en organiseert projecten hieromtrent.

Partners van het CAG

In samenwerking met de databank ‘Het Virtuele Land’ brengen ze kennis over het agrarisch erfgoed samen in 1 centraal opzoekingspunt. Het CAG werkt met KU Leuven samen dat wetenschappelijk onderzoek doet en samenwerkt met andere instellingen die onderzoek doen naar erfgoed in zowel het binnen- als buitenland.

Het Sportimonium[bewerken]

Functie[bewerken]

Het Sportimonium inventariseert, bestudeert en documenteert de bewegingscultuur – en gewoontes van groepen en gemeenschappen van mensen. Dit zowel op nationaal als op internationaal vlak.

Hondenzwemming en dierenwelzijn[bewerken]

GAIA[bewerken]

2015[bewerken]

In 2015 vraagt de VZW de Sint - Bavovrienden aan dierenwelzijnsorganisatie GAIA om de Hondenzwemming bij te wonen en door te lichten. GAIA komt tot een positieve conclusie maar heeft een aantal verbeterpunten voor het evenement en de organisatie.

Vanaf 2016 vinden er een aantal belangrijke veranderingen plaats in kader van het dierenwelzijn:

  • De inzet van een dierenarts. De dierenarts staat in voor de veiligheid van de honden tijdens de wedstrijd en het evenement. Hij kan beslissen om al dan niet een hond toe te laten tot de wedstrijd. Verder staat hij ook ter beschikking voor de verzorging van kwetsuren of bij medische interventies.
  • De inzet van een hondentherapeut. Hij houdt het gedrag van de honden in de gaten en voorkomt dat er spanning zijn tijdens het evenement of de wedstrijd. Hij kan al dan niet de toegang voor bepaalde honden verbieden.
  • De aanwezigheid van duikers in het water tijdens de wedstrijd voor de veiligheid van de honden. Tot voorheen zaten de duikers tijdens de wedstrijd in de bootjes om van daaruit een overzicht te hebben.
  • Het herzien van het wedstrijdreglement.
  • Duidelijke omschrijving geven van de te winnen prijzen.
  • Er wordt meer belang gehecht aan de gezondheidstoestand van de hond. De deelnemende honden zijn verplicht in orde te zijn met de verplichte vaccinaties, behandelingen tegen vlooien en teken en moeten ontwormd zijn.
  • Aandacht voor dieronvriendelijk gedrag.
  • Herstructurering van de wedstrijdzone: plaatsen van extra hekkens, toegangscontrole door polsbandjes.

2016[bewerken]

In 2016 brengt GAIA een onaangekondigd bezoek om de Hondenzwemming opnieuw door te lichten. De conclusie is positief maar de dierenrechtenorganisatie merkt hier en daar nog wat verbeterpunten op:

  • Voorzien aan de duikers van duidelijkere instructies en bevoegdheid.
  • Herstructurering van de wedstrijdzone: voorzien van een wachtweide zodat honden rustig en afgeschermd van de drukte en het publiek rustig kunnen wachten vooraleer ze de overzet dienen te maken.
  • Verstrengen wedstrijdreglement: o.a. grote groepen honden opsplitsen in kleinere, eigenaars voorzien eigen leiband(en) van de hond.
  • Overzet van de honden naar de overkant in kleinere groepen laten gebeuren.

Intentieverklaring[bewerken]

In 2017 tekent het bestuur van de VZW Sint-Bavovrienden een intentieverklaring waarin vermeld wordt dat ze steeds het dierenwelzijn zullen nastreven en blijven investeren in een nog dierenvriendelijker evenement. [1]

Foto's van vroeger en nu[bewerken]


Zie ook


Dit artikel "Hondenzwemming (Sint-Baafs-Vijve)" is uit Wikipedia. De lijst van zijn auteurs is te zien in zijn historische   en/of op de pagina Edithistory:Hondenzwemming (Sint-Baafs-Vijve).


Compte Twitter EverybodyWiki Follow us on https://twitter.com/EverybodyWiki !

Farm-Fresh comment add.png You have to Sign in or create an account to comment this article !<comment-streams/>